Çocuğunuzun korkuları varsa ne yapmalısınız ?

Onlar için dünya gördüğünüzden çok farklı olabilir…

Çocukluğumu hatırladığımda aklımda kalan çok fazla korku yok. Eminim belli bir yaşa kadar, ani seslerden, gök gürültüsünden, görünümü tuhaf amca veya teyzelerden yada herhangi başka bir şeyden korkmuşumdur ama hiçbirini hatırlamıyorum. Sanırım hiçbir kalıcı korkular değildi.
Bu gece çok şiddetli bir fırtına vardı. Şimşek odayı aydınlatırken gök gürültüsü de yüreğimizi ağzımıza getirdi. Öyle ki köpeğimiz Maya bile korktu. Mercan gök gürültüsünden normalde korkmaz ama bu gece ki korkulmayacak gibi değildi. Neyse ki yine de uyuması çok zaman almadı.
Daha önce korkular konusunu araştırmıştım çünkü kızım ani seslerden çok ürkerdi eskiden.
 Bu gece biraz daha araştırıp bilgilerimi tazeledim.
Çocuklarda 3-7 yaş arası oluşan korku türleri aşağı yukarı aynı ve genelde bilinç ilerledikçe geçen korkular. İlk olarak nerden geldiğini anlamadıkları ani seslerden korkuyorlar ki söylediğim gibi bunu Mercan da yaşadık.
3-4 yaş aralığında matkap sesi, kapı çarpması gibi tam olarak ne olduğunu kavrayamadığı her sesten korkuyordu. Hatta korkudan dolayı kendini kusturuyordu. O dönemde çare olarak sesin kaynağına ulaşmayı bulduk. Mümkün olduğu sürece sıkıntı yoktu ancak kaynağı görmek mümkün olmadığında iş biraz zorlaşıyor. O zamanda örnekleme yapmaya çalışmak daha önce ki korktuğu seslere benzerliğini hatırlatmak işe yarıyor.
4 yaşından sonra bilinç biraz daha artıyor ve korku türü değişiyor. Hayaletler, zombiler gibi çizgi filmlerde de çok gördükleri ve hayal güçleriyle perçinledikleri şeylerden korkmaya başlıyorlar. Bu durum karanlık korkusu, yalnız kalma korkusu gibi korkuları tetikliyor. Üstelik çocuk hayalet yada benzer şeylere inanmasa da, sadece çizgi filmlerde olan şeyler olduğunu düşünse de bu durum korkmasına engel olmuyor.
Mercan şuan 6 yaşında ve tam olarak karanlık, yalnız kalma gibi korkuları yaşıyoruz. Bu nokta da önemli olan çocuğun korkmasının normal olduğunu bilmek. Çocuğunuz hiçbir şeyden korkmuyorsa bir gariplik var diyor psikologlar. Korkmanın normal ve insani olduğunu çocuğunuza da söyleyin. Kendini eksik aciz yada başarısız görmesine neden olmayın
Çocuğun korkusunun normal olduğunu bilip ilerleyen dönemde kalıcı korkulara dönüşmemesi için yapmamız gereken temel davranışlar bulunuyor.

Psikologlar ne yapın diyor ?

Çocuğunuzun korkusuna saygı duyun,
Korkunun üstesinden gelebileceğini unutmayın ve onu cesaretlendirin,
Çocuğa istikrarlı ve güvenli bir ortam yaratın,
Çocuğun tam olarak neden korktuğunu konuşarak anlamaya çalışın,
Korkularıyla ve korktuğu şeyin önemiyle yada büyüklüğüyle dalga geçmeyin,
Korkusunu yenebilmesi için ne zorla üstüne gitmesini isteyin nede tamamen koruyucu kanatlarınız altına alın.

Burda 2 önemli konu var. İlki korkunun kaynağı.

Korku her zaman gözle görünür şekilde ortada olmayabilir. Basitçe şöyle karanlıktan korktuğunu söyleyen çocuk aslında sadece oda da ki askıda bulunan giysilerden veya dolabın karanlıkta deve benzemesinden korkuyor olabilir.
Bir drama hocası bana korku problemi olan bir çocuğun hikayesini anlatmıştı;
Çocuğun annesi hamile son aylara kadar her şey yolundayken 6-7 . ayında çocuk birden annesinden uzak durmaya başlamış. Herkes bebeği kıskandığını düşünmüş. Annesine olan korku büyüdükçe çocuk annesinden kaçmaya, annesi yaklaştığında çığlık atıp bağırmaya başlamış. İş böyle olunca doktora başvurmuşlar. Bazı tekniklerle çocuğun gerçek korkusu öğrenilmiş.
Çocuk kısa bir süre önce TV de bir belgesel tarzı programa denk geliyor. Hamile hayvan doğurduğu diğer yavruyu yiyor. Bunu gören çocukta annesinin kendisini yiyeceğini sanmış.
Örnekte de göreceğiniz gibi, çocukların neyden korktuğunu bulmak önemli ve korkularının çok küçük yada gereksiz olduğunu söylemek oldukça yanlış. Çünkü onların gözünde korkuları çok büyük.
İkinci konuysa; çocuğa gereksiz baskı yada aşırı tolerans göstermek. Korkuların geçici olduğunu ve baş edebildiklerini bildiğimiz sürece ve çocukta korkuları sıra dışı tepkilere neden olmadığı sürece doktora başvurma ihtiyacı duymayız ama uyguladığımız bir aile yöntemi vardır ki çocukluğundan hatırlayan varsa işkence gibidir.
Örneğin yüksekten korkan çocuğu inatla yükseğe çıkartmak, karanlıktan korkan çocuğu inatla karanlığa götürmek, köpekten korkan çocuğu köpek sevsin korkusunu yensin diye sürekli tetikleme. Korkunun üstüne gitmesini istiyorsanız da yolu bu olmamalı. Karanlıktan korkan çocuk ile karanlıkta beraber oturup sohbet etmek daha mantıklı. Birde tam tersi var aşırı ilgi ve şefkatle koruyuculuk yapmak. Karanlıktan korkuyorsa gelip sizin yanınızda uyumasına izin vermek gibi.

Kısaca özetlersek işte plan ve bu plan her yaş için geçerli…

Çocuk korkuyor mu ?
Nedeni belli mi ?
Gerçek nedeni belli mi ??
Gerçek neden olduğundan emin misin ??
Standart korku tepkileri mi veriyor, aşırı ve sıra dışı tepkiler mi?
Durum standartsa ve aşağı yukarı gerçek neden anlaşıldıysa
Onu cesaretlendirecek ama zorlamayacak fazla korumacı olmayacak biraz iplerin onun elinde olduğu bir yol bul
Durum sıra dışıysa ve kalıcılığından korkuyorsan bir danışmanla görüş.
Son olarak,
Basit sandığımız korkuların sadece somut şeylerden oluşmadığını, anne baba kaybetme korkusu, kaza geçirme korkusu, kaybolma korkusu gibi duygusal korkularında olabileceğini ve bunları somutlaştırabilmek için benzer farklı korkulara benzetebileceklerini unutmayın..
Ayrıca çocukluk dönemi korkuları genellikle geçiciyken ergenlik döneminde gelişen korkuların kalıcılığının çok daha yüksek olduğunu da bilmeniz gerekiyor.
Korku dediğinizde aklınıza basit şeyler gelebilir ancak işte size ilerleyen yaşlarda gelişen bazı korku örnekleri;
kapalı yerde kalma korkusu ; Kişi banyo bile yapmak istemeyebilir.
hayvan korkusu; korktuğu hayvanla aniden yüksek bir yerde karşılaşan kişi hiç umursamadan kendini aşağı atabilir.
açık alan korkusu : Bu korku nedeniyle insanlar aylarca yada yıllarca evlerinden çıkmayabiliyor.
sayı veya renk korkusu : 13 sayısından, Salı gününden yada kırmızı renkten korkan biri bunların dahil olduğu hiçbir şeye iştirak etmez.
Onlarca korku çeşidi var ve büyük çoğunluğunun ortaya çıkması için travma geçirmeniz gerekmiyor. Çocukluk korkularınızda yapılan yanlış muamele çoğunlukla hayatınızın geri kalanında kolay tedavi edilemeyen ve yaşam kalitenizi düşüren korkulara neden oluyor.
küçük bir tiyo ; korkan kişinin önce elleri soğur, çünkü beyin kaçmak istediği için kan ayaklara yönelir ve eller ısı kaybeder. Korkusunu gizleyen çocuğunuzun daha sık ellerini tutun